Organy kontroli państwowej i ochrony prawa w Polsce

Napisał admin    Komentarze są wyłączone | wyświetleń: 549

O tym, że za przestrzeganie prawa odpowiedzialne są nie tylko sądy jest powszechnie wiadome. O tej materii traktuje rozdział IX Konstytucji RP, zatytułowany „Organy kontroli państwowej i ochrony prawa”.

Zalicza się do nich 3 podmioty:

• Najwyższą Izbę kontroli,
• Rzecznika Praw Obywatelskich
• oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

1) Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej.

Zadania NIK:

•  kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności, gospodarności, celowości i rzetelności,
• może kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego, komunalnych osób prawnych i innych komunalnych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności,
• może kontrolować z punktu widzenia legalności i gospodarności działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

NIK przedkłada sejmowi:

• analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej,
• opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów,
• informacje o wynikach kontroli, wnioski i wystąpienia,
• coroczne sprawozdanie ze swojej działalności.

2) Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych.

Jest jednoosobowym organem władzy państwowej, pełni funkcję ombudsmana. Urząd RPO powstał w Polsce 1 stycznia 1988 roku. Pierwszym rzecznikiem została prof. Ewa Łętowska, obecnie urząd ten pełni prof. Irena Lipowicz.

Zadania RPO przybliży Wam slajd MATUROWA:

Rzecznika powołuje w formie uchwały Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów.

Kadencja Rzecznika trwa 5 lat i liczona jest od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje. Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika.

Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, jeżeli:

1. zrzekł się wykonywania obowiązków,
2. stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił – stwierdzonych orzeczeniem lekarskim.
3. jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.
4. złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu

3) Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji stoi na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji.

Niektóre uprawnienia KRRiT:

• powoływanie rad nadzorczych spółek telewizji publicznej (Telewizja Polska S.A. – TVP) oraz publicznej radiofonii (Polskie Radio S.A. oraz 17 spółek regionalnych Polskiego Radia);
• udzielanie koncesji na nadawanie sygnału telewizyjnego i radiowego
• podział środków z abonamentu radiowo-telewizyjnego
• nakładanie kar pieniężnych na nadawców

A teraz pora na zadania maturalne:

Zad 1.

Przyporządkuj nazwom kryteriów kontroli odpowiednie definicje:

1. legalność,
2. gospodarność,
3. celowość,
4. rzetelność

a) sprawdzenie zgodności podejmowanych działań z wymaganiami wiedzy i techniki oraz zasadami oraz zasadami dobrej wiary.
b) sprawdzenie, czy poniesione nakłady przyniosły możliwie maksymalne efekty,
c) sprawdzenie, czy działalność jednostki kontrolowanej posiada podstawę prawną i jest zgodna z obowiązującym prawem,
d) sprawdzenie, czy zrealizowane działania prowadziły do osiągnięcia zamierzonego celu,

Zad 2. poziom rozszerzony

Odwołując się do wiedzy źródłowej i pozaźródłowej odpowiedz na pytania:

Dz.U.00.6.69
USTAWA
z dnia 6 stycznia 2000 r.
o Rzeczniku Praw Dziecka.
(Dz. U. z dnia 31 stycznia 2000 r.)

Art. 1. 1. Ustanawia się Rzecznika Praw Dziecka.

2. Rzecznik Praw Dziecka, zwany dalej Rzecznikiem, stoi na straży praw dziecka określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o prawach dziecka i innych przepisach prawa, z poszanowaniem odpowiedzialności, praw i obowiązków rodziców.

3. Rzecznik przy wykonywaniu swoich uprawnień kieruje się dobrem dziecka oraz bierze pod uwagę, że naturalnym środowiskiem jego rozwoju jest rodzina.

Art. 2. 1. W rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności.

2. Uzyskanie pełnoletności określają odrębne przepisy.

Art. 3. 1. Rzecznik, w sposób określony w niniejszej ustawie, podejmuje działania mające na celu zapewnienie dziecku pełnego i harmonijnego rozwoju, z poszanowaniem jego godności i podmiotowości.

2. Rzecznik działa na rzecz ochrony praw dziecka, w szczególności:

1) prawa do życia i ochrony zdrowia,

2) prawa do wychowania w rodzinie,

3) prawa do godziwych warunków socjalnych,

4) prawa do nauki.

3. Rzecznik podejmuje działania zmierzające do ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem oraz innym złym traktowaniem.

4. Rzecznik szczególną troską i pomocą otacza dzieci niepełnosprawne.

Art. 10. 1. Rzecznik może:

1) zwrócić się do organów władzy publicznej, organizacji lub instytucji o złożenie wyjaśnień i udzielenie niezbędnych informacji, a także o udostępnienie akt i dokumentów, w tym zawierających dane osobowe,

2) zwrócić się do właściwych organów, w tym Rzecznika Praw Obywatelskich, organizacji lub instytucji o podjęcie na rzecz dziecka działań z zakresu ich kompetencji.

2. Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje sprawy skierowane przez Rzecznika Praw Dziecka.

Art. 11. 1. Rzecznik przedstawia właściwym organom władzy publicznej, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony praw i dobra dziecka oraz usprawnienia trybu załatwiania spraw w tym zakresie.

2. Rzecznik może również występować do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych.

3. Organy, instytucje i organizacje, do których Rzecznik zwrócił się z wnioskami określonymi w ust. 1 i 2, są obowiązane ustosunkować się do tych wniosków w terminie 30 dni od daty ich otrzymania.

Pytanie 1.

Podaj, odwołując się do wiedzy pozaźródłowej, imię i nazwisko obecnego Rzecznika Praw Dziecka.

……………………………………………………………………………………

Pytanie 2.

Wymień, odwołując się do wiedzy źródłowej kompetencje Rzecznika Praw Dziecka.

……………………………………………………………………………………

Pytanie 3.

Przytocz, odwołując się do wiedzy źródłowej, definicję dziecka.

……………………………………………………………………………………